Co z Patkowem mają wspólnego takie filmy jak „Jeździec bez głowy” czy „Zaklinacz koni”? Jaki jest najsłynniejszy koń arabski w historii i co ma wspólnego z naszą wsią? Aby się tego dowiedzieć należy wrócić do początku, czyli do powstania stadniny w Patkowie Prusy. Historie stadniny bardzo szczegółowo opisał prof. dr Witold Pruski w książce „Dwa wieki polskiej hodowli koni arabskich i jej sukcesu na świecie”. Piszę on tak.

W 1870 roku stadninę arabską założył Adolf Kopeć w Patkowie pod Łosicami. Za fundament posłużyły mu klacze kupowane na aukcjach w Janowie Podlaskim, a pochodzące z rosyjskiej państwowej hodowli w Limarewie w guberni charkowskiej. W Janowie w tym czasie arabów nie chowano, a przysłane z Limarewa arabskie klacze stopniowo wybrakowywano. Klaczami tymi były Arabka, Baszkirka, Beduinka, Dżelfi, Gamża, Kreolka i Szałujna. Pochodzenie tych klaczy można dałoby się odnalezc w rosyjskiej ksiedze stadnej. 

Wanda Kopciówna na paddocku przy stajni w Patkowie, 1936 r.

Nastepnie do Patkowa przybyly klacze Rustanka ze Sławuty, Odetta z Antonin, Hilda z Białej Cerkwii, i Elza ze stada Aleksandra Rakowskiego z Holenderni,  w pow. taraszczanskim na Ukrainie. 

W początkowej fazie rozwoju stadniny dzierżawione były arabskie ogiery z Janowa Podlaskiego, dopóki je tam trzymano. Posługiwano się więc sławuckim Iskander Pasza, bardzo dobrym limarewskim Bakcziserajem, sławuckimi Bagdady, Karsem i Kairem, oraz jak się zdaje limarewskimi Dżelfi i Bironem. 

Gdy w 1881 r. Janów Podlaski objął nowy dyrektor, zdecydowany angloman Aleksander Nieroth, usunął prawie wszystkie araby i zastąpił je folblutami. Wówczas A. Kopeć musiał starać sie o ogiery z dalszych stron. Nabył więc w Sławucie Obejan Dżerisa, po którym uzyskał sporo dobrych klaczy, potem kupił w Uzinie Ali Baka. Od M. Lewickiej z Regowa – Nestora 1894 (rodzice: Kair, Indostanka), ze Sławuty Prima 1895 (Antar, Golkonda), i Jamry 1889 (Brylant, Delta). Tego ostatniego odstąpił w 1911 r. do Szamrajowki.

Ogier Kaprys, obok Jerzy Bratkowski

W 1912 r. czynne były w charakterze reproduktorow: Ach 1900 (Achmet Ejub, Zagadka) ze stada czechmeńskiego, Wisłok 1898 (Tybet, Zafira) z Antonin i Śmiały 1896 (Sejhan, Medyna) z Sachn. W 1913 roku przybył z Uzina kasztanowaty Hassizi 1898 (Hezan, Halka). 

Klaczy matek miał A. Kopeć w 1912 roku osiem, wszystkie własnego chowu. W ciągu istnienia całej jego hodowli zasłużyły mu się szczególnie  Gamza (Hamil z Weil, Kumys ze stada limarewskiego) i janowska Kreolka (Bagdady Koheila, Gamza). Do księgi stadnej koni półkrwi w Królestwie Polskim” zapisał w dziale arabskim tomie II z 1906 r. osiem klaczy: Balladę  Bogdankę, Dąbrówkę, Dziwożonę, Grażynę II, Grażynę III, Neżdy i Tradycje II, zas w tomie III ponadto: Nadzieje, Nimfę i Pociechę  oraz ogiery: Śmiały i Wisłok. 

Konie przeznaczone do zbycia dawniej sprzedawał w Ciechanowcu i Łęcznie, a potem już tylko u siebie. Warunki do hodowli w Patkowie były niezłe  znajdowało się tu bowiem 90 morgów dobrych łąk, i 30 morgów pastwisk. Począwszy od 1911 roku A. Kopeć zaczął hodować również konie z krwią angielską, ponieważ konie te stawały się coraz bardziej pokupne na rynku.

Krystyna Kopciowa i Wanda Kopciówna wśród koni w stadninie w Patkowie.

Po odzyskaniu przez Polskę suwerenności państwowej na jej terenie przechowały się tylko 3 klacze z Patkowa, należące do Krystyny Kopeć: Łysa 1915 (Hamsizi, Dżami I), oraz „chowane w czystości krwi” : Miła 1913 (Hasizi, Jamrówna), i Żmudka 1912 (Hassizi, Zmudka). Spośród nich dodatnia role w dalszej hodowli odegrala Łysa 1915, ktora dala u Jerzgo Bakowskiego w Kraśnicy kasztanowata Iwonkę III 1936, ta zaś u Anny Bąkowskiej w tejże Kraśnicy znakomitą siwą Bałałajkę 1941. Ta ostatnia wsławiła się w powojennej hodowli dając w Stadninie Koni Albigowa przepiękną i cenną Bandole 1948 i wsławionego w USA Baska 1956.  

Łysa

Łysa pochodząca ze stadniny w Patkowie 1915

Bałałajka

Po śmierci Adolfa Kopcia hodowle koni kontynuował i rozwijał jego syn Tadeusz, a po jego aresztowaniu jego żona Krystyna. Po wojnie majątek został rozparcelowany. Tak oto doszliśmy do końca historii stadniny koni w Patkowie. Mimo, że stadnina przestała istnieć, to pozostały po niej konie które wsławiły się na świecie, dając nam ogromne powody do dumy, ponieważ w jakimś stopniu są one związane z Patkowem. Według wielu najsłynniejszy koń arabski w historii to Bask, czyli prawnuczek Łysej w Patkowa. Urodzony w 1956 roku. W 1963 r. ogier odpłynął do USA, kupiony przez amerykańskiego hodowcę dr Eugene’a Croix. Bask zdobył wielu prestiżowych nagród min.

  • 1964 Scottsdale Champion Stallion
  • 1964 Scottsdale Champion Park (3-gaited)
  • 1964 US National Champion Stallion
  • 1964 US National Top-Ten Park
  • 1965 Spokane Reserve Champion Park
  • 1965 US National Champion Park
  • 1965 Legion of Merit
  • 1966 Scottsdale Champion Park
  • 1967 US National Reserve Champion Formal Driving
  • 1967 US National Reserve Champion Formal Combination

Amerykanie byli nim zachwyceni, nadali mu przydomek „Objawienie Ameryki”. Bask pozostawił 1046 potomków. Ogier padł w 1979 r. Jak sławnym był koniem niech świadczy fakt, że przed wejściem do Kentucky Horse Park stoi jego pomnik. Ponadto, dziś u jednej czwartej koni arabskich w Stanach Zjednoczonych płynie krew Baska. Historia ta ma jednak swoja kontynuacje, ponieważ wnuk słynnego Baska zagrał w „Zaklinaczu koni’, a jego prawnuk w „Jeźdźcu bez głowy”, tak spodobał się Johnemu Deppowi ze go zatrzymał i założył własną hodowle. W 2015 roku ruszyły zdjęcia do filmu dokumentalnego o Basku, informacja ta wywołała spore poruszenie w środowisku hodowców, bardzo wielu chętnych  z całego świata zaoferowało swoje konie do zagrania w filmie. I  pomysleć ze nie byłoby tego wszystkiego gdyby nie Łysa z Patkowa:)

Reklamy