Jak Patków wygląda obecnie, wszyscy doskonale wiemy, żyjąc na co dzień w naszej wspaniałej wiosce. Jednak z biegiem czasu wszystko się zmienia i bardzo często zdarza się, że nie wiemy jak Patków wyglądał wcześniej, zapominamy o tym jak było kiedyś. Jak wieś była podzielona? Jak nazywały się poszczególne dwory? Gdzie znajdowały się dwory? Jak wieś się rozwijała? Sporo ciekawych rzeczy możemy się dowiedzieć analizując stare mapy z XVIII i XIX wieku. 

Najstarsza dość szczegółowa mapa do jakiej udało mi się dotrzeć to Carte de la Pologne z 1772 roku, autorstwa Rizzi Zannoniego. Co prawda Patków nie jest zaznaczony, ale widzimy na niej ważne ośrodki Ziemi Drohickiej i Ziemi Mielnickiej, w tym znane w naszej okolicy,  Łysów, Łosice, Sarnaki.

Rizzi Zannoni, Carte de la Pologne, 1772

Rizzi Zannoni, Carte de la Pologne, 1772

Kolejną mapą jest, mapa województwa Lubelskiego z 1785 roku. Widzimy na niej zaznaczony Platków Prusi Patkowice, czyli Patków Ruski i Patków. Nazwa Patkowice funkcjonowała jednak dużo wcześniej. Najwcześniejsza wzmianka o Patkowicach, wiążę się z osobą Grzymka de Patkowicze, podsędka drohickiego w 1427 r. który przybrał nazwisko od Patkowicz,/Patkowic. Z kolei H. Wolf w swojej książce Peregrinationes sice peregrinationum Heinrichi Wolphii Tigurini brevis et compendiara desciptio, pisze o weselu córki Piotra Patkowskiego, w Patkowicach w 1574 roku.

Mapa woj. Lubelskiego wyd. 1785 r.

Mapa woj. Lubelskiego wyd. 1785 r.

Kolejna przedstawiona mapa, jest z 1795 roku i pokazuje nam granice (zielony kolor) pomiędzy ziemią drohicką, a ziemią mielnicką. Zaznaczony jest również Patków i Patków Prusy, które leżały w granicach ziemi drohickiej.

mapa woj. podlaskiego 1975 r.

Mapa woj. podlaskiego 1795 r.

Następna mapa Carte von West-Gallizien wyd. 1804 r. jest już na tyle szczegółowa, że widzimy na niej zaznaczone zabudowania wsi, ukształtowanie terenu i podział. Patków jest występuje tu jako Padków. Padków położony jest na wzgórzu tuż nad rzeczką (Niemojką), co by świadczyło że jest to Patków Ruski, czyli tam gdzie dzisiaj znajduje się Polbruk. Patków Prusy jest położony w dolinie rzeczki po jej prawej stronie, czyli tam gdzie dzisiejsza wieś Patków. Następnie Vw. Prusy czyli Folwark Prusy, znajduje się w miejscu dzisiejszego Patkowa Prusy. Na mapie jest zaznaczony również M. Prusy, czyli Młyn Prusy, prawdopodobnie jest to błędnie oznaczony młyn w Zaburzu. Poza tym widzimy, że rzeka Toczna tuż za młynem płynęła dwoma korytami, co by świadczyło o zasobności w wodę.

Heldensfeld-Benedicti: Carte von West-Gallizien wyd. 1804 r

Heldensfeld-Benedicti: Carte von West-Gallizien wyd. 1804 r

 

Colberg Mappa jeneralna województwa podlaskiego 1827

Mappa jeneralna województwa podlaskiego ułożona według naylepszych źródeł przez Juliusza Colberg 1827 r.

Ostatnia, najmłodsza mapa  z 1850 roku, pokazuje nam ziemie patkowskie, z dokładnym podziałem na Patków Ruski, do którego należała również zaznaczona cegielnia, Patków Prusy i Folwark Patków Prusy. W kolejnych latach zostanie wydzielony Patków Józefów i folwark Marynin.

Mapa kwatermistrzostwa ±1850

Mapa kwatermistrzostwa ±1850

Podsumowując, z analizy map wyraźnie wynika że ziemie Patkowskie zajmowały dużo większy obszar niż obecnie. Głównymi ośrodkami były nieistniejący już folwark Patków Ruski (obecnie teren firmy Polbruk), wieś Patków Prusy (obecny Patków) i folwark Patków Prusy (obecna wieś Patków Prusy). Kolejną rzeczą rzucającą się w oczy jest brak linii kolejowej,  która powstanie dopiero w 1907 roku i brak Patkowa Józefowa.

Uzupełnieniem analizy map będą mapy z XX wieku, które już bardzo dokładnie opisują ziemie patkowską i zmiany tam zachodzące. Poniżej zamieszczam wszystkie mapy w większej rozdzielczości użyte powyżej.

Reklamy